YANGIN SÖNDÜRME VE ÖNLEME TEDBİRLERİA. Yanmanın Tanımı:  Maddenin ısı ve oksijenle birleşmesi sonucu oluşan kimyasal bir olaydır.Yanma olayının oluşabilmesi için madde, ısı ve oksijenin (hava) bir arada olması gerekir.
B. Yangın Çeşitleri:A Sınıfı Yangınlar: Katı madde yangınlarıdır. Soğutma ve yanıcı maddenin uzaklaştırılması ile söndürülebilir.
B Sınıfı Yangınlar: Yanabilen sıvılar bu sınıfa girer.Soğutma (sis halinde su) ve boğma (Karbondioksit, köpük ve kurur kimyevi toz) ile söndürülebilir.
C Sınıfı Yangınlar: Likit petrol gazı, hava gazı, hidrojen gibi yanabilen çeşitli gazların yanması ile oluşan yangınlardır.Kuru kimyevi toz, halon, 1301 ve halon 1211 kullanarak söndürülebilir. Elektrikli makine ve hassas cihazların yangınlarını da bu sınıfa dahil edebiliriz.
D Sınıfı Yangınlar: Yanabilen hafif metallerin ve alaşımların (Mağnezyum, Lityum, Sodyum, Seryum gibi) yanmasıyla meydana gelen yangınlardır. Kuru kimyevi tozlar bu yangınları söndürmede kullanılırlar. Elektrik donanımlarının yanmasıyla oluşan yangınları ayrı bir sınıf içinde değerlendirmeyip C sınıfı yangınlarıniçerisinde inceleyebiliriz. Elektrik akımı kesilerek müdahale edilmeli ve kuru kimyevi toz kullanılmalıdır.
C.Yangının Nedenleri: 1.KORUNMA ÖNLEMLERİNİN ALINMAMASINedenlerin başında yangına karşı önlemlerin alınmaması gelmektedir. Yangın elektrik kontağı, ısıtma sistemleri, LPG tüpleri (evlerde kullanılan tüp gazları) patlayıcı-parlayıcı maddelerin yeterince korunmaya alınmamasından doğmaktadır. Özellikle büyük yerleşim alanlarında, konut ve iş yerlerinde çıkan yangınların büyük bir kısmı elektriğin ve LPG tüplerinin yanlış kullanımına dayanmaktadır. Elektrik enerjisi aksamının teknik koşullara göre yapılmaması da yangını yaratan diğer bir neden olmaktadır. Bununla birlikte kaloriferlerde ve soba ile ısıtma yöntemlerinde, bacaların temizlenmesi ve parlayıcı-patlayıcı maddeler için gerekli önlemlerin alınması halinde yangın afetinde büyük bir azalma olacaktır.
2. BİLGİSİZLİK Yangına karşı hangi önlemlerin nasıl alınacağını bilmemek ve bu konuda yeterli eğitimden geçmemek yangının önemli nedenlerindendir. Elektrikli aletlerin doğru kullanımını bilmemek, soba ve kalorifer sistemlerini yanlış yerleştirmek, tavan arasına ve çatıya kolay tutuşabilecek eşyalar koymak yangını davet eder. Yangının oluşumunu önlemek ve oluşan bir yangının söndürülmesini bilmek eğitim ve bilgilenmeden geçer. Bu nedenle yangını önlemeyi öğrenmek kadar yangını söndürmede ilk müdahaleleri de öğrenmek gerekir.
3. İHMAL Yangın nusunda bilgi sahibi olmak yeterli değildir. Söndürülmeden atılan bir kibrit veya sigara izmariti, kapatmayı unuttuğumuz LPG tüp (evlerde kullanılan tüp gaz), ateşi söndürülmemiş ocak, fişi prizde unutulmuş ütü gibi ihmaller büyük yangınlara yol açabilir.
4. KAZALAR İstem dışı oluşan olaylardan bazıları da (kalorifer kazanının patlaması, elektrik kontağı gibi) yangına neden olmaktadır. Ancak kendiliğinden gelişen bütün olaylar, başlangıçta yeterli önlemlerin alınması sonucu olabildiği gibi bilgisizliğin de rol oynadığını görebiliyoruz. Temelde bunlar olmaksızın kazaların yol açtığı yangınlar da olmaktadır.
5. SABOTAJ Yangına karşı gerekli önlemler alındığı halde; bazı insanlar çeşitli amaç ve kazanç uğruna kasıtlı olarak kişi ve topluma ait bina ve tesisleri yakarak can ve mal kaybına neden olabilir.
6. SIÇRAMA Kontrol atına alınmış veya alınmamış bir yangın ihmal veya bilgisizlik sonucu sıçrayarak, yayılarak veyahut parlayıp patlayarak daha büyük boyutlara ulaşması mümkündür. Bu nedenle bu tür olaylara karşı dikkatli olmamız gerekmektedir.
7. DOĞA OLAYLARIRüzgarlı havalarda kuru dalların birbirine sürtmesi yada yıldırım düşmesi ve benzeri doğa olayları sonucunda yangın çıkabilir. Korunma önlemlerinin alınmaması
D.Yangın Söndürmede Kullanılan YöntemlerI- Soğutarak SöndürmeSu ile soğutma :Soğutarak söndürme prensipleri içinde en çok kullanılanıdır. Suyun elverişli fiziksel ve kimyasal özelliği yanıcı maddeyi boğma (yanan cismin su içine atılması sonucu oksijeni azaltma) ve yanıcı maddeden ısı alarak yangının söndürülmesinde en büyük etken olmaktadır. Su yangın yerine kütlesel olarak gönderileceği gibi püskürtme lans ları ile de gönderilebilir.
Yanıcı maddeyi dağıtma : Yanan maddenin dağıtılmasıyla yangın nedeni olan yüksek ısı bölünür, bölünen ısı düşer ve yangı yavaş yavaş söner. Akaryakıt yangınlarında bu tip söndürme yangının yayılmasına neden olacağından uygulanmaz.
Kuvvetli üfleme :Yanan madde üzerinde kuvvetli olarak üflenen hava alevin sönmesine ve yanan maddenin ısısının düşmesine neden olmaktadır. Bu tip (soğutarak) söndürme ilkesi ile başlangıç yangınlarında başarıya ulaşılabilir. Büyümüş veya belirli boyutlara gelmiş yangınlarda üfleme yangına daha fazla oksijen sağlayacağından yangının büyümesine olur. nedenle tür söndürmeler kulalnılmaz.
II- Havayı kesmeÖrtme : Katı maddeler (kum, toprak, halı, kilim vb) ve kimyasal bileşikler (köpük, klor, azot vb) kullanılarak yanan maddenin oksijen ile temasının kesilmesi ile yapılan söndürmedir. Akaryakıt yangınlarına örtü oluşturan kimyasal kullanılmaktadır.
Boğma: Yangının oksijenle temasınn kesilmesi veya azaltılması amacıyla yapılan işlemdir. Özellikle kapalı yerlerde oluşan yangınlara uygulanır.
Yanıcı maddenin ortadan kalkması : Yanma koşullarından olan yanıcı maddenin ortadan kalkması sonucu yangının söndürülmesidir.
 E. Söndürücü Maddeler:
Su: Ateşi söndüren maddeler arasında en önemlisi sudur. Su özellikle A tipi yangınlar için (katı) mükemmel bir söndürücüdür.
Kum: Yanıcı maddelerin oksijenle ilişkisinin kesilerek söndürülmesinde kullanılır. Kullanma anında kumun yanıcı maddeyi tamamen örtmesi sağlanmalıdır.
Karbondioksit gazı (CO2): Yanan maddenin üzerini kaplayan karbondioksit gazı yanıcı maddeyi oksijensiz bırakarak yangının söndürülmesi olayıdır. Genellikle çelik tüplerde basınç altında sıvı halde tutulur. Bu gazla açık alanlarda ve hava akımının olduğu yerlerde yangının söndürülmesi oldukça zordur. Kuru kimyevi toz: Yangın söndürmede kullanılan etkin maddelerden birisi de kuru kimyasal tozdur. Kimyasal tozların, cinslerine göre A.B.C. sınıfı yangınlar etkin bir şekilde söndürülebilmektedir. Aşırı sıcaklıktan (tahta, kumaş, araba lastiği gibi maddelerde) oluşan yangınlar, sıvıların (benzin ve türevleri) tutuşmasından çıkan yangınları ve yanıcı gazların (havagazı-doğalgaz vb.) basınç altında çıkmasından oluşan yangınların söndürülmesinde kullanılmaktadır. Köpük: Köpük yanan yüzeyi tamamen kaplar. Bunun sonucu olarak da hava ile teması keser ve ayrıca soğutma özelliğinin bulunması nedeniyle de yangın söndürücü olarak kullanılır.
F. Yangın Önlemleri:
Genel:
Yangın güvenliği için yapılan masraflar asla israf sayılmaz. Yapılan hiçbir masraf insan hayatından daha değerli değildir. Bu hususta yönetmelik hükümlerini yerine getirirken bir mecburiyet olmasa dahi mal ve can güvenliği düşünülmelidir. Sigortalama işlemi hiçbir zaman yangın güvenliğinin alternatifi olamaz.
İşyerlerinde:
Tüm ihtiyaçlar haricinde yangın için yeterli bir su rezervi bulundurulmalı, yangın dolabında hortum, rekor ve lanslar tesisata bağlı ve her an kullanıma hazır ve şehir itfaiyesi ile aynı standartta olmalı, otomatik ihbar, alarm ve algılama ile söndürme sistemi varsa bakımlı ve çalışır konumda olmalıdır.
Konutlarda:
Her katta en az 1 adet 6 kg'lık, mutfaklarda ise 2 kg'lık ABC tipi Kuru Kimyevi Tozlu söndürücü bulundurmalıdır.
Motorlu Araçlarda:
Özel otomobillerde en az 1 adet 1 veya 2 kg'lık, oturma yeri (14) kişiye kadar olan araçlarda 1 adet 6 kg'lık, tehlikeli madde taşıyan araçlarda ve oturma yeri 14 kişiden fazla olan otobüslerde, biri ön biri arka bölgede olmak üzere 2 adet 6 kg'lık (ABC Kuru Kimyevi Tozlu) yangın söndürme cihazı bulundurulmalıdır.  H.
EV VE İŞ YERLERİNDE ALINACAK ÖNLEMLER
-Çatlak, hatalı inşa edilmiş veya dolmuş bacalar yangın nedeni olabilir.
-Bacalar devamlı temizlenmelidir,T
avan arası ve bodrumlar temiz tutulmalıdır,
-Yanıcı maddeler evinizin veya iş yerinizin uygun bir yerinde saklanmalıdır,
-Soba, kalörifer ve mutfak ocaklarından çıkabilecek yangınlara dikkat edilmelidir,
-Çocukların ateşle oynamalarına engel olunmalıdır,
-Sigara içilmemesi gereken yerlerde bu kurala uyulmalıdır,
-Kaynak ve kesms işlemlerinde çok dikkatli olunmakıdır,
-Elektrik donanımına ehiyetsiz kişiler el sürmemelidir,
-LPG tüplerinin bulunduğu mutfak ve banyolar sürekli havalandırılmalıdır,
Yangına karşı korunmak ucuzdur.Evinizde ve iş yerinizde yangına karş önlemler almak sanıldığı kadar pahalı değil, tam tersine ucuzdur. Üstelik yangına karşı korunma cihaz ve donanımalrı yüksek nitelikte ve sağlam olarak üretildikleri için uzun ömürlüdür ve yıllarca hizmet verebilirler.
I. YANGIN KAPINIZI ÇALARSA
· A-) Sakinlerin Yapacağı işler:
· Yangın emarelerinden; duman, yanık kokusu, alev vs. gibi anormal bir durumla karşılaşan kişiler;
· Soğukkanlılığını muhafaza etmeli ve paniğe sebebiyet vermeden çevresindeki personeli uyarmalı,
· Yangın butonuna basarak alarm sistemini devreye sokmalı,
· Yangın güvenlik merkezini olaydan haberdar etmeli ve İtfaiye'ye (ALO:110) ihbar yapmalı,
· Yangın yerini terk ederken kapı ve pencereleri kapatmalı,
Yangın her tarafı sarmış ve kaçış yolları dumanla kaplı ise, muhafazalı bir yere sığınıp kapıyı kilitlemeden kapatarak, battaniye ve ıslak bezle kapı kenarlarından içeriye duman girişini önlemeli ve mevcut imkanlarla durumdan yangın merkezi veya çevredekiler! haberdar ederek kurtarılmayı beklemelidir.
B-) Görevlilerin Yapacağı işlemler:
· İlgililere ve koruma amirine durum derhal bildirilmeli,
· Tüm görevli ekipler harekete geçirilmeli,
· Yangın söndürme ekibi mevcut yangın söndürme cihazları ile ilk müdahaleyi yapmalı,
· Kurtarma ekibi eşyaların tahliye edilmesine yardım etmeli,
· ilkyardım ekibi hazır duruma getirilmeli ve yaralananlara gerekli müdahaleyi yapmalı,
· Koruma ekibi harekete geçmeli ve güvenliği sağlamalı,
Bölge itfaiyesi yangın mahalline geldiğinde; görevi İtfaiye'ye devretmeli, Yangın Amiri'nin istediği bilgiler açık ve net bir şekilde verilerek amire yardımcı olunmalıdır.
YANGIN İHBARININ BİLDİRİLMESİ (ALO: 110)
· Yangın mahallinin adresini açık ve doğru olarak ver ve bilinen noktalardan hareketle yangın yerini açık olarak tarif et,
· Yangının çeşidi ve yerini, binanın kat adedi, konumu ve yapı tarzını (ahşap, kagir vb. gibi) belirt,
· İhbar esnasında; adını, soyadını ve telefon numaranı İtfaiye Komuta Merkezine doğru olarak bildir.
TAHLİYE ESNASINDA ÖNERİLER
· Paniğe kapılma, kapı ve pencereleri kilitlemeden kapat,
· Çalışma yerini terk ederken önemli evrak vs.'yi almayı unutma,
· Çıkış levhalarını takip ederek yangın kaçış yollarını ve merdivenlerini, sıkışıklığa meydan vermeden düzenli bir şekilde kullan.
· Binayı terk ettikten sonra hiç bir surette binaya geri dönme.
Yangın emniyet alanında dolaşma, yetkililer senden bilgi istediğinde bildiklerini sakin bir şekilde; kısa, açık ve net olarak aktar.
| 
